Frosti Logason

Vatíkanið eða Páfagarður er stórmerkilegur staður og í raun hálfgert fyrirbæri í margs konar skilningi þess orðs. Það er sjálfstætt ríki, landlukt land, sem einungis á landamæri að Ítalíu enda í rauninni staðsett inni í miðri Rómaborg.

Þarna hefur sjálfur páfinn aðsetur sitt. Situr þar á Hinum helga stól og drottnar yfir kaþólikkum um allan heim. Þarna eru líka margar glæsilegustu kirkjur og kapellur veraldar, þeirra á meðal hin fræga Sixtínska kapella. Landið er sveipað dulúð, virðingu og glæsileika.

Það kom þess vegna mörgum á óvart þegar lögreglan þar ruddist inn á heimili háttsetts preláta nú á dögunum og leysti upp mikla kynsvallsveislu nokkurra presta sem allir voru meira og minna undir áhrifum ólöglegra vímuefna.

Svallið átti sér stað í íbúð í eigu kardínálans Francesco Coccopalmerio, en hann er sérstakur aðstoðarmaður og ráðgjafi Frans páfa. Francesco var þó fjarri góðu gamni, en ritari hans var færður á sjúkrastofnun til þess að láta dæla úr sér vímuefnum og svara spurningum lögreglu.

Einhverjir fréttamiðlar hafa greint frá því að Frans páfi sé alveg foxillur yfir þessu. Hann upplifi þetta sem skömm og vandræðalegt fyrir embætti sitt. Ég tel þetta þó jákvætt fyrir kirkjuna.

Þetta eru nefnilega fyrstu fréttir sem ég heyri af kaþólskum prestum stunda kynlíf með einhverjum sem ekki er undir aldri. Það gæti verið gott fyrir almannatengla Vatíkansins að benda á sem ákveðið heilbrigðismerki. Þá er þarna einnig kjörið tækifæri til þess að bakka með fyrri yfirlýsingar um ástir fullveðja karlmanna sem viðurstyggð. Margt jákvætt í þessu.

Staðreyndir eiga undir högg að sækja. Bæði frá hægri og vinstri vængnum. Eins dapurlega og það nú kann að hljóma. Að rýna í tölfræði og greina munstur úr upplýsingum er allt í einu orðið ægilegt tabú.

Meira að segja hjá frjálslyndum alþjóðlegum stórfyrirtækjum sem einmitt sérhæfa sig í því að rýna í tölur og greina munstur. Það segir okkur að undir niðri kraumar eitthvað í tíðaranda okkar sem líklega á eftir að gjósa upp á yfirborðið með miklum hvelli.

Tæknirisinn Google hefur innan sinna raða mikið af framsæknu og hæfu starfsfólki. Einn úr hópi þeirra velti fyrir sér í minnisblaði nýverið hvers vegna færri konur réðust í störf forritara. Benti hann á að fyrir því væru hugsanlega einhverjar aðrar og eðlilegri skýringar en hin vinsæla kúgun feðraveldisins.

Vísaði hann í nokkrar rannsóknir sem sýndu fram á að mismunandi áhugi kynjanna á ólíkum störfum að meðaltali gæti tengst líffræðilegum þáttum. Þrátt fyrir nokkuð ítarleg gögn og auðsannanleg vísindi á bak við þessa tilgátu verður allt vitlaust.

Réttlætisriddarar stökkva fram og urða yfir starfsmanninn í netheimum. Honum er að vísu ekki svarað á nokkurn hátt með málefnalegum rökum en hann er úthrópaður sem karlremba og kvenhatari.

Íslenskir baráttumenn fyrir bættara samfélagi gera sig breiða í kommentakerfum og segja manninn mega fara norður og niður og hann eigi ekkert skilið annað en brottrekstur. Og þeim verður að sjálfsögðu að ósk sinni. Enda voru Stalín og Maó líka miklir baráttumenn fyrir bættara samfélagi, þó þeir hafi hvorki verið Píratar né félagar í Jæjahópnum.

Já, lesandi góður. Það er orðið staðfest. Við búum í bananalýðveldi. Samkvæmt skilgreiningu alfræðivefsins Wikipedia er hugtakið nýyrði um lýðveldi sem hafa haft tíð ríkisstjórnarskipti og er í dag notað frjálslega um lönd þar sem stjórnmál eru í reiðuleysi.

Þá eru fréttir sem sagðar voru í vikunni af aðför Sýslumannsins í Reykjavík að frjálsri fjölmiðlun í landinu einnig klæðskerasniðnar að hugtakinu.

Aðstæðurnar sem birtust okkur í kvöldfréttatíma mánudagsins voru eins og súrrealísk sena úr skáldsögu Kafka, þar sem skömmustulegir embættismenn létu eins og allt væri eðlilegt við komu þeirra á skrifstofur Stundarinnar.

Ritstjóri blaðsins meinaði þeim inngöngu í vinnuaðstöðu blaðamanna, réttilega, en í staðinn varð uppákoman að allsherjar skrípaleik á kaffistofu blaðsins.

Mannréttindadómstóll Evrópu hefur margsinnis komist að þeirri niðurstöðu að fjölmiðlum beri að gæta hagsmuna almennings og að einungis sé hægt að skerða tjáningarfrelsi þeirra ef sú skerðing sé nauðsynleg í lýðræðisþjóðfélagi.

Ekkert í fréttaflutningi Stundarinnar bendir til að blaðamenn hafi farið illa með viðkvæmar upplýsingar eða yfirhöfuð birt eitthvað sem ekki hafi átt brýnt erindi við almenning. Það var nákvæmlega ekkert tilefni til að fallast á lögbannskröfu þrotabús Glitnis.

Nú nægir ekki að flagga skrúðmælgi um tjáningarfrelsi og mikilvægi fjölmiðla á tyllidögum eða þegar stjórnmálamenn eru komnir upp að vegg. Nú þurfa stjórnvöld og dómstólar að taka þessi mál alvarlega. Þangað til það gerist verðum við ekkert annað en bananalýðveldi.

Fyrir rétt rúmum tveimur árum var borin upp tillaga úr ræðustól Alþingis þar sem stungið var upp á að hlutirnir yrðu hugsaðir örlítið upp á nýtt. Þá var fólk að velta fyrir sér hvernig halda mætti upp á 100 ár af kosningarétti kvenna.

Tillagan var kvennaþing á Alþingi. Sjálfum fannst mér þetta afbragðs hugmynd. Framkvæmdin yrði einföld. Öllum körlum á framboðslistum flokkanna yrði ýtt til hliðar og eftir sætu 63 þingkonur sem tækju að sér að sitja heilt kjörtímabil allri þjóðinni til heilla.

Einhverra hluta vegna var tekið fálega í þessar hugmyndir. En það virðist reyndar vera lenskan í íslensku þjóðfélagi að aldrei megi neitt vera út fyrir boxið. Nú stöndum við uppi tvennum kosningum síðar með færri konur á þingi en hafa verið síðustu tíu ár og allt horfir til versta vegar. Sumir tala jafnvel um korter í næsta hrun.

En einhverjir spyrja sig hvort þetta væri virkilega lausnin, skiptir kyn raunverulega einhverju máli í þessu samhengi?

Ég held að það sé rétt sem nýkjörinn þingmaður Samfylkingarinnar sagði í sjónvarpsþættinum Silfrinu daginn eftir kosningar, auðvitað skiptir þetta máli. Hún sagði að konur og karlar hefðu ólíkar áherslur og þær stjórnuðu að jafnaði öðruvísi en þeir. Að vísu er þetta í ósamræmi við kenningar kynjafræðinga og femínista.

Flestir vilja þeir halda því fram að munurinn á kynjunum sé enginn ef frá er tekin félagsmótun feðraveldisins.

Ég vil að þessu sé gefið tækifæri. Þó ekki væri nema bara til að sjá hvað sé rétt í þessu. Hvort hafa kynjafræðingarnir eða stjórnmálamenn félagshyggjunnar rétt fyrir sér? Það gæti verið áhugavert.

Ég er alveg undarlega rólegur yfir þeim stjórnarmyndunarviðræðum sem nú standa yfir. Sjálfstæðisflokkur, Framsókn og Vinstri græn hafa alltaf verið þrír síðustu flokkarnir sem ég mundi kjósa. Einhvern tíma hefði ég orðið brjálaður yfir tilhugsuninni um þetta stjórnarmunstur.

Ég sé líka að margt fólk sem ég hef átt samleið með í gegnum tíðina er eðlilega að missa vitið á samskiptamiðlum yfir þessari þróun mála. Hvernig mér tekst að halda ró minni í þessum aðstæðum er mér ekki alveg ljóst. En það er ekki vegna þess að ég hafi misst áhuga pólitík eða samfélagsmálum almennt.

Ég held að það hafi meira að gera með pólaríseringuna sem hefur, að mínu mati, harðnað all svakalega í okkar litla samfélagi að undanförnu. Ég er satt best að segja kominn með topp nóg af henni.

Út um allt má sjá upphrópanir í hástöfum um hvað hinn og þessi eru hryllilegir og fólk alveg gáttað á að góða fólkið ætli nú að hleypa vonda pakkinu með í stjórn landsins. Það er einhvern veginn alltaf nóg af vondu fólki til að skemma allt.

Ég get viðurkennt að þessi tilfinning er undarleg en nú virðist ég ekki hafa jafn mikinn áhuga á róttækum samfélagsbreytingum eins og ég hafði áður. Hugsanlega er það vegna þess að framganga róttæklinganna heillar mig ekki lengur.

Tilraunir þeirra til að skrímslavæða allt og alla hafa umbreytt þeim sjálfum í ófrýnilegar ófreskjur. Það er nefnilega þannig að þegar fólk leggur of mikla áherslu á að láta hjartað ráða för vill það oft brenna við að heilinn gleymist heima. Því miður.

Í dag er allra síðasti séns til að skrá sig úr Þjóðkirkjunni, fyrir þá sem ekki vilja greiða sóknargjöld fyrir árið 2018. Þjóðkirkjan er furðulegasta stofnunin sem rekin er fyrir fé skattgreiðenda en langflestir meðlima hennar hafa verið skráðir í hana sjálfkrafa sem ómálga ungbörn.

Stofnunin er rekin á hugsjónum tvö þúsund ára draugasögu úr fornritum frá Mið-Austurlöndum. Í stuttu máli gengur hún út á að jarðneska lífið sé einungis hluti af stóru tilraunaverkefni skaparans.

Lífshlaupið er prófsteinn á trú okkar og staðfestu. Í boði er eilíft líf og hamingja, svo lengi sem við játumst frelsaranum og biðjum hátt og snjallt um miskunn. Þá fer allt vel. Annars bíða okkar eilífir vítislogar, en það er ekki á ábyrgð skaparans, okkar er valið.

Eitthvað er um jákvæðar sögur í fornritunum. Þar er talað vel um fyrirgefninguna og höfðað til betri samvisku okkar í ákveðnum siðferðismálum. Þar er þó ekkert sem mannskepnan hefur ekki getað fundið upp hjá sjálfri sér.

Í flestum tilfellum er siðferði okkar í dag talsvert þroskaðra heldur en það sem birtist okkur í þessum ritum. Enda textinn ekkert annað en mannanna verk sem mundi í besta falli vera flokkaður undir hrútskýringar í dag.

Hugsanlega er besta hugmyndin að skrá sig bara utan trúfélaga. Þá fer skatturinn beint í ríkissjóð. Svokallaður trúleysisskattur. Trúleysingjar fá nefnilega að greiða meira til samfélagsins en hinir sem trúa á ósýnilega drauga. Það er ótrúlega eðlilegt og fallegt núna á tuttugustu og fyrstu öldinni. Finnst þér það ekki annars?

Nú árið er liðið í aldanna skaut og aldrei það kemur til baka, sagði skáldið. Ekki grátum við það nú, þó síður sé. Margir sjá í nýju ári ótal tækifæri til að breyta um kúrs, rétta sig af og verða betri manneskjur.

Það eru þó ákveðnar stundir sem maður mun sakna frá árinu sem er að líða. Stundir sem maður upplifir sennilega aldrei aftur. Líklega ber þar hæst þá fölskvalausu gleði sem greip um sig meðal landsmanna þegar alþjóðlegur verslunarrisi opnaði útibú sitt í sjálfu heimaþingi kapítalismans, Kauptúni í Garðabæ.

Costco birtist okkur að vori sem vermandi sól og fékk okkur til að gleyma öllum okkar þrautum. Gárungar segja að stemningin sem þá myndaðist hafi helst minnt á fall Berlínarmúrsins, þegar hundruð þúsunda streymdu yfir í frelsið úr margra áratuga höftum og hörmungum. Jafnvel íslenskir sósíalistar réðu sér ekki af kæti og skáluðu í kampavíni á meðan þeir létu renna í langþráð froðubað sem loksins fékkst hér á mannsæmandi kjörum.

Góðærisveislan hélt áfram að stigmagnast þökk sé endingargóðu gæðaeldsneyti sem flæddi úr dælum heimsvaldastefnunnar. Sótsvörtum almúganum bauðst loksins klósettpappír og jarðarber á kostnaðarverði. Heilt yfir virðist hagur landsmanna því hafa stórbatnað á árinu.

Því er ekki úr vegi að ljúka árinu á ríflegri hækkun launa presta og biskups. Þeir eru jú hin skæra birtingarmynd frelsarans sem lýsir okkur áfram á vegi lífsins. Við vonum að þeir miðli fyrir okkur almúgann góðum óskum til Drottins um fleiri Costco-verslanir og hamingju á nýju ári.

Nú eru ýmis teikn á lofti um að stærsta kosningamálið í komandi borgarstjórnarkosningum verði almenningssamgöngur. Borgarlína er fyrirbæri sem sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu hafa komið sér saman um og hafa nú þegar lagt talsverða vinnu í að undirbúa. Sjálfur fagna ég öllum hugmyndum um bættar samgöngur.

Helst vildi ég að undir Reykjavík allri væri almennilegt neðanjarðarlestakerfi því auðvitað væri langbest að þurfa ekki að eiga sína eigin bifreið. Bensín, tryggingar, viðhald og fleira. Það er bölvaður hausverkur að reka þetta drasl og botnlaus kostnaður.

En lestakerfi verður víst aldrei að raunveruleika þar sem fámennið hér gæti aldrei staðið undir þeim kostnaði sem af því hlytist. Þess vegna verður borgarlínan keyrð áfram af hefðbundnum strætisvögnum, sem þó fá að keyra á sínum eigin akreinum sem ætti að koma í veg fyrir tafir vegna um­ferðar­þunga.

Einhverjir hafa bent á að þetta sé þó ekki eini valkosturinn. Þeir segja að líklega eigi eftir að eiga sér stað mikil bylting í samgöngum þegar sjálfakandi rafmagnsbílar verði komnir hér á götur innan fárra ára. Slíkir bílar yrðu samnýttir eins og leigubílar í dag og því myndi enginn þurfa að eiga bíl.

Þetta væri auðvitað stórkostlegt ef satt reyndist. En þessi hugmynd er alls ekki vinsæl. Hvorki á Twitter né á öðrum kaffihúsum Reykjavíkur. Þar er allt svona tal fljót­afgreitt sem fáfræði gamaldags karla sem ekkert vilja annað hraðbrautir og mislæg gatnamót fyrir einkabílinn. Ég velti fyrir mér hvort ekki sé hægt að færa þá umræðu upp á ögn hærra plan. Vonandi berum við gæfu til þess.

Bæjarstjórn Akureyrarbæjar samþykkti nýverið að auglýsa tillögu sem miðaði að því að fólki sem býr við fjölþættan vanda, geðsjúkdóma og vímuefnafíkn, yrði tryggt húsnæði í sérstökum þjónustuíbúðum í nýju hverfi bæjarins.

Samkvæmt minnisblaði búsetu- og húsnæðissviðs Akureyrar var ekki talið forsvaranlegt að hafa umrædda einstaklinga í venjulegum fjölbýlishúsum eins og það var orðað.

Með þessu fylgdi svo rökstuðningur um mögulega hættu á ónæði og ógnunum sem nágrönnum gæti stafað af fólkinu og voru þá nefnd sérstaklega hugsanleg óþrif, hávaði og sérstök hætta á íkveikjum eða annars konar skemmdum.

Skemmst er frá því að segja að ofangreint orðalag virðist hafa lagst illa í tilvonandi nágranna sem risu upp á afturlappirnar og mótmæltu áformunum harðlega. Íbúðir fyrir vímuefnaneytendur og ótuktarlýð, nei takk, sagði einn íbúinn í umræðum um málið. Bærinn hefur nú fallið frá þessari hugmynd.

Eftir stendur, að hópur sem stendur höllum fæti í samfélaginu vegna andlegs ástands síns á ekki í nein hús að venda. Það er auðvitað þyngra en tárum taki en fyrst og fremst lýsir þetta hinum miklu hörmungum alkóhólismans og allra þeirra sem í kringum hann búa. Það óskar sér nefnilega enginn að verða að ótuktarlýð.

Vímuefnavandinn er samfélagslegt vandamál sem nauðsynlegt er að mæta með samfélagslegum úrræðum. Áherslur á refsingar en ekki betrun í þeim málaflokki eru ekki til að bæta vandann og lokun göngudeildar SÁÁ fyrir norðan hlýtur að flokkast sem hrapallegt óheillaskref í þessu samhengi.